Feiten over het Joegoslavië-Tribunaal

Het internationale Joegoslavië-Tribunaal van de Verenigde Naties is de eerste instantie waar namens de hele mensheid oorlogsmisdadigers worden berecht.

Eerder waren er internationale tribunalen van de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog in Neurenberg en Tokio.

OPRICHTING - De VN-Veiligheidsraad besloot in 1993 tot oprichting van het Joegoslavië-Tribunaal naar aanleiding van oorlogsmisdaden in Kroatië en Bosnië. Het was de eerste keer dat de raad een straftribunaal oprichtte. De Veiligheidsraad deed dat als reactie op een ernstige bedreiging van vrede en veiligheid in de wereld. Alle VN-lidstaten - bijna alle landen van de wereld dus - zijn verplicht tot medewerking.

BEVOEGDHEID - Het Joegoslavië-Tribunaal mag personen berechten die in 1991 of later het internationale humanitaire recht hebben geschonden op het grondgebied van het vroegere Joegoslavië, dat inmiddels is verdeeld onder de onafhankelijke staten Slovenië, Kroatië, Bosnië, Macedonië, Servië en Montenegro.

Het internationale humanitaire recht omvat de Genocideconventie en de internationale rechtsregels voor de oorlogsvoering, zoals de Geneefse Conventies en het Haagse Landoorlogsreglement.

ORGANISATIE - Het tribunaal heeft een rechterlijke macht, een Bureau van de Hoofdaanklager en een griffie, drie órganen' die onafhankelijk van elkaar zijn, maar alle vallen onder het hoofdkantoor van de VN in New York. Het tribunaal begon in 1993 met elf medewerkers. Op 1 maart 2008 waren het 1146 medewerkers uit 82 landen.

RECHTERS - Er zijn zestien permanente rechters uit evenveel landen. Zij zijn op voordracht van de Veiligheidsraad gekozen door de Algemene Vergadering van de VN om namens de hele mensheid recht te spreken. Uit hun midden kiezen de rechters een president. Sinds 2005 is dat de Italiaanse rechter Fausto Pocar. Behalve de permanente rechters zijn er momenteel twaalf tijdelijke rechters om de werkdruk te verlichten. Ook zij zijn gekozen door de Algemene Vergadering.

HOOFDAANKLAGER - Sinds begin dit jaar is dat Serge Brammertz, een Duitstalige Belg. Voorgangers waren Richard Goldstone (Zuid-Afrika), Louise Arbour (Canada) en Carla Del Ponte (Zwitserland).

TALEN - Officiële werktalen zijn het Frans en het Engels. Daarnaast is er in de drie rechtszalen simultane vertaling in het Servo-Kroatisch, de taal van de meeste verdachten en van veel getuigen. Voor het Kosovo-gedeelte van het Milosevic-proces en het Milutinovic-proces en de UÇK-processen moest ook een vertaling in en uit het Albanees worden geregeld. In het Macedonië-proces was er vertaling in het Macedonisch.

GEVANGENIS - Het tribunaal heeft binnen de Scheveningse gevangenis zijn eigen VN-cellen gebouwd. Daar zitten momenteel 38 gedetineerden vast.

RECHTSZAKEN - Het eerste proces begon in 1996. Verdachte was de Bosnische Serviër Dusko Tadic, die in 1995 door Duitsland was uitgeleverd. Hij kreeg in hoger beroep twintig jaar cel. De maximaal mogelijke straf is levenslang.

(Bron: ANP)