Ad van Baal
27 jan 03
Was: Van Baal was tijdens de val van Srebrenica in 1995 de plaatsvervanger van generaal
Couzy, de bevelhebber van de landstrijdkrachten, en hoofdrolspeler in de doofpotaffaire. Een jaar ervoor was
hij een halfjaar chef-staf van de VN-vredesmacht in Bosnië. Hij was toen de rechterhand van de Britse
VN-commandant, generaal Rose. In het jaar na Srebrenica werd hij benoemd tot plaatsvervangend chef
defensiestaf.
Op de dag dat Srebrenica viel, 11 juli 1995, zat Van Baal met de chef-defensiestaf generaal Van den Breemen
in Zagreb voor overleg met de Franse VN-generaal Janvier. Ze pleitten bij Janvier voor 'close air support',
gerichte luchtaanvallen op Servische eenheden door F-16's van de NAVO.
Srebrenica-kras: Van Baals eerste 'Srebrenica-kras' liep hij vlak voor de val van de enclave
op. Van Baal kreeg
een fax van Dutchbat-commandant Karremans aan zijn VN-superieuren onder ogen, waarin Karremans er voor
waarschuwde dat de Bosnische Serviërs Srebrenica wilden aanvallen. Van Baal deed niets met het document.
Vlak na de val van Srebrenica dook een verklaring op van het Bosnische Servische leger waarin stond dat het
transport van de moslims uit de enclave volgens de regels was verlopen. De verklaring was ondertekend door
majoor Franken, de vervanger van Dutchbat-commandant Karremans. Maar toenmalig minister Voorhoeve had het
nooit onder ogen gekregen. Van Baal had het als 'niet belangrijk' beoordeeld en in een la laten liggen.
Karremans: Een halfjaar na de val van Srebenica keurde Van Baal de bevordering van Karremans
tot kolonel goed, zonder daarin zijn baas Couzy of zijn politieke baas Voorhoeve te kennen. Voorhoeve was
woedend, Karremans was immers in de publieke opinie besmet geraakt door de genocide, waarvan de omvang
inmiddels wel duidelijk was geworden.
NIOD: NIOD-directeur Blom sprak tijdens de presentatie van het onderzoek van zijn instituut
naar de toedracht van de val van de enclave nog vriendelijke woorden over Van Baal. Individueel was Van Baal
niet veel toe te rekenen, dacht Blom. Dat nam niet weg dat het NIOD een vernietigend oordeel uitsprak over de
pogingen van de toenmalige militaire top van de landmacht pijnlijke informatie bewust achter te houden.
Eindrapport enquêtecommissie Srebrenica: Van Baal wordt gerehabiliteerd; zijn
terugtreden als bevelhebber na het NIOD-rapport in april vorig jaar was begrijpelijk, maar niet terecht,
heeft de commissie gesteld. 'Hij is het slachtoffer geworden van de onduidelijkheid over het begrip onwil,
dat "heeft bijgedragen aan een klimaat waarin personele maatregelen zijn genomen'.'
Opmerkelijk: Demissionair minister Kamp van Defensie zegt dat Van Baal niet hoeft te worden
gerehabiliteerd, omdat er nooit sancties tegen hem zijn genomen. Bovendien moet iemand in zijn functie
bestand zijn tegen een zeker afbreukrisico, aldus de minister.