Biografie: Jozias van Aartsen

Is: Fractievoorzitter van de VVD.

Persoonlijk: Jozias Johannes van Aartsen wordt geboren met kerstmis op 25 december 1947 in Den Haag. Hij is de zoon van oud-minister Jan van Aartsen, die van 1958 tot 1974 minister van VWS en Volkshuisvesting is. Jozias van Aartsen is gehuwd en heeft een zoon. Hij behaalt zijn gymnasiumdiploma en gaat daarna rechten studeren op de Vrije Universiteit van Amsterdam. Deze studie maakt hij niet af.

Carrière: De oud-secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken Van Aartsen (55) is een vertrouweling van VVD-prominenten als Wiegel en Bolkestein. Begin jaren zeventig is hij medewerker van de VVD-fractie in de Tweede Kamer en daarna adviseur van Wiegel. Bolkestein haalt Van Aartsen in 1994 naar het kabinet als minister van Landbouw in het eerste paarse kabinet. In het tweede kabinet-Kok wordt Van Aartsen minister van Buitenlandse Zaken.

Imago: Op de post van minister van Buitenlandse Zaken wordt hij bedolven onder de kritiek. "Buitenlandse politiek is meer dan een mooi krijtstreeppak en je talen spreken", sneert CDA-Kamerlid Verhagen. Zijn lichte parmantigheid strijkt velen tegen de haren in; valt in elk geval op. Niemand loopt zo mooi met een hand in de zak als Jozias Van Aartsen, schrijft Volkskrant-columnist Martin Bril.

Van Aartsen moet op Buitenlandse Zaken een frisse wind brengen. Hij presenteert zich zelfverzekerd, met een eigen motto voor het buitenlands beleid: passie en idealisme, gesteund door realisme. Onconventioneel treedt hij de buitenwereld tegemoet. Hij is onverstoorbaar en onvermoeibaar. Al snel behaalt Van Aartsen successen. Nederland verkrijgt het tijdelijke lidmaatschap van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. En Nederland krijgt het binnen de Europese Unie voor elkaar dat de afdracht aan Brussel met bijna 600 miljoen euro omlaag gaat.

Daarna krijgt Van Aartsen het moeilijk. Hij krijgt veel kritiek voor zijn 'aankondiging' in een Kamerdebat van het begin van de NAVO-bombardementen op Servië in maart 1999. En ook zijn oproep aan de Joegoslavische oppositie, in oktober 2000, om een tweede ronde van de presidentsverkiezingen niet te boycotten, wordt algemeen gezien als een blunder.

Botsing: Met premier Kok botst hij hard over de kandidatuur van minister Pronk als Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN (Unhcr). Kok en Van Aartsen spreken zich in een Kamerdebat openlijk tegen. Kok moet uiteindelijk toegeven dat Van Aartsen hem waarschijnlijk 'terloops' meldt dat niet de naam van Pron maar die van oud-premier Lubbers rondgaat in New York.

Het incident trekt diepe sporen in de relatie tussen de twee. Na het NIOD-rapport over de val van Srebrenica in april 2002 treedt het kabinet-Kok af. Dat was niet nodig geweest, zegt Van Aartsen later. Uit het NIOD-rapport volgt niet automatisch de conclusie dat het kabinet moet aftreden. "Dat is de conclusie geweest van Wim Kok en van sommige andere leden van het kabinet. Anderen denken daar weer anders over." Hij kiest daarna voor het Kamerlidschap.

Opmerkelijk: Van Aartsen is een van de zwaargewichten in de fractie en adviseert Zalm op tal van terreinen. Hij kiest een onafhankelijke opstelling en toont zich een recht-door-zee-liberaal. Hij valt verder op in onder meer debatten over de oorlog tegen Irak en de zaak-Margarita. Hij is een overlever. Hij wordt verguisd als minister van Buitenlandse Zaken, omdat hij blundert en botst met toenmalig premier Kok. Weinigen in politiek Den Haag gaven toen nog veel voor zijn politieke toekomst. Maar in een rustig tempo revancheert hij zich en verwerft langzaam meer en meer respect.

Tags:

biografie,

jozias,

van,

aartsen,

15,

mei,

2003