Thom de Graaf

Is: Ex-vice-premier en ex-minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Deregulering in het kabinet-Balkenende II. Hij treedt op 23 maart 2005 af nadat zijn voorstel om de gekozen burgemeester in 2006 in te voeren het niet haalt in de Eerste Kamer. De verandering van het kiesstelsel is altijd De Graafs 'levenswerk' geweest, na het echec met de gekozen burgemeester ziet hij geen reden meer zijn werk voort te zetten.

Gekozen burgemeester: De Graaf loopt als minister van Bestuurlijke Vernieuwing de benen uit zijn lijf voor de gekozen burgemeester, die in 2006 ingevoerd moet worden. Bij zijn aanstelling in 2003 wordt hem beloofd dat vernieuwingen in het kiesstelsel doorgang kunnen vinden.

Maar het tegendeel blijkt als op 22 maart 2005 de PvdA-fractie in de Eerste Kamer - die voor de benodigde meerderheid van de stemmen moet zorgen - tegen het voorstel stemt. De Graaf doet PvdA-fractievoorzitter Ed van Thijn verschillende concessies om hem over de streep te krijgen, maar de fractie is niet overtuigd.

De Graaf is woedend en beschuldigt de PvdA ervan een 'regentenpartij' te zijn. De volgende dag stapt hij op. D66-partijvoorzitter Alexander Pechtold volgt De Graaf op.

Persoonlijk: Thomas Carolus (Thom) de Graaf wordt geboren op 11 juni 1957 te Amsterdam. Hij is getrouwd en heeft twee kinderen. De Graaf is de jongste uit een katholiek gezin van zes kinderen. Zijn vader was burgemeester, eerst in Lisse, later in Nijmegen. De Graaf senior zat vijftien jaar in de Tweede Kamer voor de KVP, een van de drie partijen die in het CDA zijn opgegaan.

Opleiding: Thom de Graaf studeert staatsrecht en parlementaire geschiedenis aan de Katholieke Universiteit te Nijmegen van 1976 tot 1981.

Loopbaan: Van 1985 tot 1989 is De Graaf ambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken, daarna tot 1991 hoofd van de hoofdafdeling Politiebeleid en Juridische Zaken. Van 1991 tot aan zijn Kamerlidmaatschap in 1994, is Thom de Graaf plaatsvervangend directeur Politie op het ministerie. In 1997 wordt De Graaf fractievoorzitter voor D66 in de Tweede Kamer. Van juli 2002 tot januari 2003 is hij lijsttrekker voor D66.

Nederlaag: Meteen na de verkiezingen in januari treedt De Graaf af als D66-leider, nadat zijn partij voor de tweede keer binnen een jaar zetelverlies lijdt. Onder leiding van de nieuwe leider Dittrich lijkt D66 voorbestemd tot een bescheiden rol in de oppositie. CDA en PvdA zijn de aangewezen partijen om een regering te vormen.

De onverwachte breuk tussen die partijen doet de kansen keren voor D66. CDA en VVD zoeken een derde partner om een meerderheid te halen. Al snel is D66 daarvoor de belangrijkste kandidaat. CDA en VVD zien De Graaf bovendien graag komen als minister. De D66'er staat als deskundig, sympathiek en genuanceerd te boek.

Opmerkelijk: De Graaf bepleit begin april 2000 modernisering van de monarchie. Daarbij zou het staatshoofd niet langer deel moeten uitmaken van de regering en geen rol meer moeten spelen bij de kabinetsformatie. Evenmin zou de koning(in) voorzitter van de Raad van State moeten zijn. Het kabinet komt naar aanleiding hiervan in september 2000 met een notitie, waarin staat dat geen aanleiding wordt gezien om de constitutionele rol van het staatshoofd te veranderen.