Kritiek op alle partijen in Srebrenica-rapport
23 jan 03
De VN-Veiligheidsraad draagt de meeste verantwoordelijkheid voor de val van de moslimenclave Srebrenica in juli 1995. Dat is de conclusie van het rapport van de Franse parlementaire onderzoekscommissie dat donderdag in Parijs is gepresenteerd. De Nederlandse generaal Nicolai, de rechterhand van de VN-opperbevelhebber, heeft grove inschattingsfouten gemaakt. Verder krijgt ook het Nederlandse VN-bataljon in Srebrenica kritiek.
De VN wilde neutraal blijven in een conflict waarin dat niet mogelijk was. Militairen ter plaatse kregen onduidelijke opdrachten en niet de juiste middelen die ze nodig hadden, aldus voorzitter Loncle van de commissie. Uiteindelijk stelde de VN de bescherming van de eigen troepen boven die van de bedreigde burgerbevolking.
Het in totaal 1225 pagina's dikke rapport over de slachtpartij in Srebrenica van de Franse parlementaire onderzoekscommissie is veel inhoudelijker geworden dan werd verwacht. Alle partijen krijgen in het rapport een veeg uit de pan. De naam die vooral valt is die van de Franse VN-opperbevelhebber Janvier en diens 'rechterhand', de Nederlandse generaal Nicolai.
Janvier en Nicolai hebben grote inschattingsfouten gemaakt door geen luchtsteun te geven aan de door Serviërs omsingelde kolonel Karremans van Dutchbat in Srebrenica. Ze wilden met alle macht voorkomen dat er onder VN-troepen doden zouden vallen: de zogenaamde nuloptie. Toen de luchtsteun kwam, was die te zwak en te laat. Als vliegtuigen op tijd waren ingezet was het drama, dat zo'n zevenhonderd moslimmannen en -jongens het leven kostte, waarschijnlijk voorkomen. Aldus het rapport.
Ook het Nederlandse bataljon van Karremans krijgt in het rapport kritiek. Het bataljon heeft geen enkel verzet geboden en heeft de bedreigde Bosniërs in Srebrenica zelfs verboden zich te verdedigen. Toen de Nederlanders zelf gijzelaar waren geworden, was het te laat. Verder heeft het nog veel te lang geduurd voordat er melding werd gemaakt van massale moordpartijen.
'Gerotzooid' is er in de verbindingen met Tuzla. Daar zat de directe baas van Karremans, kolonel Brans. Hij is door de Franse commissie niet gehoord. De tien leden tellende commissie is er niet uitgekomen of er sprake was van ruilhandel tussen generaal Janvier en de Servische generaal Mladic: geen luchtsteun voor Srebrenica in ruil voor gevangengenomen, hoofdzakelijk Franse VN-militairen. Men sluit niet uit dat er is onderhandeld, maar niet op het niveau van Janvier.
François Léotard, tot twee maanden voor de val van Srebrenica minister van Defensie en liberaal lid van de onderzoekscommissie, neemt afstand van wat hij noemt 'het door het slijk halen van generaal Janvier en het Franse leger'. Hij is van mening dat Janvier alleen orders heeft uitgevoerd."En als er verantwoordelijkheid is, dan neem ik die op mij", aldus Léotard.
Er is overigens al een rapport van de Verenigde Naties over Srebrenica. Dit is het tweede, grote rapport en het wachten is nu op dat van het NIOD (het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie) dat in het voorjaar wordt verwacht. "Ik hoop dat dit Franse rapport een duw in de goede richting voor dat NIOD-rapport wordt", aldus IKV-woordvoerder Dion van den Berg donderdag in Parijs. Voorzitter Loncle ziet ook naar uit naar de NIOD rapportage. "De volgende stap naar meer duidelijkheid naar wat er in Srebrenica is gebeurd, is aan Nederland", zei hij.