Seks verstandelijk gehandicapte vergt beter beleid

De hulpverlening aan verstandelijk gehandicapten omtrent seksualiteit, anticonceptie en ouderschap moet worden verbeterd. Huisartsen en andere zorgverleners weten vaak niet hoe ze moeten handelen als een verstandelijk gehandicapte vragen heeft over seks en eventueel ouderschap.

Juist voor deze specifieke doelgroep zijn daarom richtlijnen nodig, zodat de hulpverleners weten hoe zij de patiënt het best van dienst kunnen zijn. Dat stelt de Gezondheidsraad in een advies dat woensdag is gepresenteerd.

Aanleiding daarvoor is dat door het emancipatiebeleid de afgelopen jaren meer aandacht is voor de seksuele behoeften van verstandelijk gehandicapten. Onder meer door de verzelfstandiging hebben zij ook meer gelegenheid voor seksueel contact. Onder hulpverleners en in de maatschappij leven volgens de raad nog veel onjuistheden en vooroordelen over seksbeleving van deze groep.

In het advies beschrijft de raad de dilemma's die kunnen ontstaan als verstandelijk gehandicapten seks willen. Sommigen zijn wilsonbekwaam, zodat zij zelf geen toestemming kunnen geven voor anticonceptie. Dat moet een vertegenwoordiger doen, die dan met de arts zoveel mogelijk moet uitgaan van de opvattingen en mogelijkheden van de patiënt. De Gezondheidsraad vindt dat er een betere methode moet komen om te beoordelen of iemand wilsonbekwaam is.

Als een betrokkene anticonceptie weigert, zijn er al juridische mogelijkheden om dat onder dwang te geven. Dat kan bijvorbeeld als de betrokkene medische of sociale schade zou oplopen. De raad beveelt aan meer mogelijkheden te onderzoeken hoe onverantwoord ouderschap kan worden voorkomen.

Ook bepleit de raad om mensen met een verstandelijke handicap, familie en vertegenwoordigers beter te informeren over seksualiteit om hen daarmee te steunen bij hun oordeelsvorming. Laagdrempelige informatiecentra in de regio zouden dat kunnen doen. Verder vindt de raad dat verstandelijk gehandicapten ook eventueel getraind kunnen worden in goed ouderschap. Daarvoor moeten meer mogelijkheden komen. De raad hoopt dat dit onderwerp een maatschappelijk discussie uitlokt waaruit concrete richtlijnen kunnen ontstaan.