Dag van de waarheid voor Irak

Het is de dag van de waarheid in de Irak-crisis. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt maandag om 16.00 uur achter gesloten deuren bijeen voor crisisberaad. De Amerikaanse president Bush stelde de VN zondag een ultimatum van 24 uur om zich achter het aanvalsplan te scharen van de VS, Groot-Brittannië en Spanje.

Als de Veiligheidsraad er niet uit komt, is de kans groot dat president Bush nog maandagnacht het Amerikaanse volk vertelt dat de oorlog doorgaat. Dat meldde vandaag de Britse omroep BBC . De kans op onenigheid in de Veiligheidsraad is levensgroot aanwezig. De Franse president Chirac wees er zondagavond nogmaals op dat Frankrijk een veto zal uitspreken tegen een resolutie die de weg vrijmaakt voor geweld tegen Irak. Om de resolutie erdoor te krijgen, moeten negen landen van de vijftien ervoor stemmen en zonder dat een permanent lid een veto inzet. De meeste leden, waaronder Rusland, Frankrijk, China en Duitsland willen het regime in Bagdad meer tijd geven om aan de ontwapeningsverplichtingen te voldoen.

Bush hield zondag op de Azoren spoedberaad met zijn twee medestanders in de Veiligheidsraad, de premiers Aznar en Blair van Spanje en Groot-Brittannië. Na afloop wees Bush erop dat maandag 17 maart het ultimatum afloopt dat de drie landen Irak hebben gesteld om te ontwapenen. "Maandag is het uur van de waarheid over Irak", zei Bush. Al eerder hebben de VS benadrukt dat ze een tweede VN-resolutie niet strikt nodig vinden om Irak aan te vallen.

Ook de Spaanse premier Aznar noemde zondag een tweede resolutie 'politiek wenselijk, maar vanuit juridisch standpunt niet onmisbaar'. Hij kreeg bijval van de Britse minister Straw van Buitenlandse Zaken. Premier Blair wachten zware tijden in zijn eigen parlement waar veel volksvertegenwoordigers tegen een aanval zijn. Zelfs enkele bewindslieden hebben al gedreigd met opstappen als Irak zonder VN-steun wordt aangevallen.

België betwijfelt de rechtmatigheid van een oorlog zonder VN-steun. Het land zal de Amerikanen niet langer helpen en zijn luchtruim sluiten voor Amerikaanse militaire vliegtuigen. Hans Blix, het hoofd van de VN-wapeninspecteurs, zei in een reactie op het Azoren-overleg dat hij niet uitsluit dat hij nog een bezoek zal brengen aan Irak, maar liet ook weten dat de VN klaar stonden om de wapeninspecteurs op korte termijn uit Irak te evacueren. Blix is bezig met een nieuw rapport over wat Irak nog aan ontwapening moet doen.

De Iraakse president Saddam Hoessein heeft zondag opnieuw ontkend dat zijn land over massavernietigingswapens beschikt. Hij zei bereid te zijn een oorlog over de hele wereld uit te vechten. Volgens een Iraakse diplomaat kan de Veiligheidsraad dinsdag beschikken over een rapport waaruit blijkt dat Irak geen voorraad van de miltvuurbacterie meer heeft. De bewijzen van Bagdad mogen dan niet overtuigend zijn, de Amerikaanse inlichtingendiensten hebben ook niet meer dan aanwijzingen dat Irak wél verboden wapens bezit, zo analyseerde The Washington Post .

Nu er steeds meer wordt gespeculeerd over een spoedig uitbreken van de oorlog, nemen veel landen maatregelen. Groot-Brittannië adviseerde zijn burgers, behalve diplomaten, maandag om Koeweit te verlaten. Amerika heeft een deel van haar diplomaten in Israël, Syrië en Koeweit gezegd te vertrekken. Duitsland gaat zijn ambassade in Bagdad binnen de komende drie dagen sluiten. Alle Duitsers in Irak zijn opgeroepen het land te verlaten.

Waarnemers van de Verenigde Naties die de 200 kilometer lange Iraaks-Koeweitse grens in de gaten moeten houden, hebben maandag hun inspecties afgebroken. Ze stopten met alle operaties in de gedemilitariseerde zone en wachten verdere instructies af. De prijzen van ruwe olie zijn hard omhoog gegaan na het overleg dat president Bush zondag had met de premiers Blair en Aznar. Op de markten in het Verre Oosten stegen de olieprijzen met ruim 1 dollar per vat (159 liter).

(Bron: ANP/AFP/Reuters)