Wereld aan vooravond van oorlog in Irak
17 mrt 03
De wereld staat sinds maandagmiddag nagenoeg zeker aan de vooravond van een oorlog tegen Irak. De
Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Spanje besloten hun gezamenlijke 'oorlogsresolutie' niet in
stemming te brengen in de VN-Veiligheidsraad wegens "gebrek aan consensus''. Door deze situatie zullen de VS,
gesteund door in elk geval Groot-Brittannië, vrijwel zeker nog deze week zonder specifiek VN-mandaat ten
strijde trekken tegen Irak.
President Bush zal rond 02.00 uur Nederlandse tijd het Amerikaanse volk toespreken. Volgens de Amerikaanse
minister van Buitenlandse Zaken Powell zal de president zijn Iraakse ambtgenoot Saddam Hoessein vragen snel
te vertrekken. Daarmee kan de Iraakse leider een oorlog nog voorkomen. Volgens Powell heeft de
VN-Veiligheidsraad gefaald om in de kwestie-Irak de noodzakelijk consensus te bereiken.
De Britse technisch voorzitter van het Lagerhuis, de voormalige minister van Buitenlandse Zaken Robin Cook,
heeft maandag zijn ontslag ingediend vanwege de Irak-crisis. Cook verliet de ambtswoning van premier Tony
Blair nog voordat daar een speciale kabinetsvergadering over Irak begon. Blair heeft forse politieke
problemen binnen zijn eigen partij omdat veel leden niet willen dat Londen meedoet aan de oorlog zonder
nadrukkelijke instemming van de VN.
De Verenigde Naties hebben al besloten de nog resterende wapeninspecteurs uit Irak terug te trekken.
Maandagmiddag verlieten de eersten al hun hotel in Bagdad. Volgens de woordvoerder van het Witte Huis in
Washington "is het diplomatieke venster in de kwestie-Irak nu gesloten.''
President Bush heeft al verscheidene malen gezegd dat de eerder aangenomen resolutie 1441 voldoende basis
biedt voor een aanval tegen Irak. Deze uitspraak van de Veiligheidsraad regelde de terugkeer van de
wapeninspecteurs naar Irak. Bagdad werd gedreigd met "ernstige gevolgen'' als het niet "volledig en
onvoorwaardelijk'' zou meewerken aan de inspecties.
De chefs van de wapeninspecteurs, Hans Blix en Mohammed el-Baradei, spraken de Veiligheidsraad de afgelopen
maanden enkele malen toe. Hun oordeel was steeds niet eenduidig. Beiden prezen de medewerking die de
inspecteurs kregen, maar ze hekelden ook de trage bereidheid van Irak om bijvoorbeeld documenten te
overhandigen over vermeend vernietigde massavernietigingswapens, zoals het zenuwgas VX en antrax. De
inspecteurs hebben de Veiligheidsraad tot dusver evenwel geen keiharde bewijzen over de aanwezigheid van
massavernietigingswapens in Irak kunnen overleggen.
De diplomatieke strijd in de Veiligheidsraad ging uiteindelijk tussen de landen die geen geduld meer wensten
op te brengen voor Irak. De VS, Groot-Brittannië, Spanje en Bulgarije stonden de harde lijn voor, met
kortdurende ultimatums aan Irak. Frankrijk leidde het anti-oorlogskamp, met steun van Rusland, China,
Duitsland en Syrië. De zes resterende landen (Guinee, Kameroen, Angola, Chili, Mexico en Pakistan)
hielden tot het laatst hun kaarten op de borst.
De Amerikaanse en Britse VN-ambassadeurs, Negroponte en Greenstock, maakten maandagmiddag duidelijk dat de
blijvende Franse dreiging om een veto uit te spreken, cruciaal was in hun besluit geen nieuwe resolutie voor
te leggen aan de raad. Beiden onderstreepten dat internationale consensus de voorkeur had verdiend, maar dat
ook zonder een akkoord over de zogeheten "tweede resolutie'' een militaire interventie voor de ontwapening
van Irak gelegitimeerd is. Saddam Hoessein heeft namelijk al twaalf jaar de tijd gehad zich te ontwapenen,
vinden ze.
De Iraakse leider heeft volgens de Iraakse televisie gezegd dat Irak "in het verleden'' in het bezit was van
massavernietigingswapens. Volgens hem is dat op dit moment echter niet meer het geval. "We zijn geen
verzamelaars van wapens, maar we hadden ze wel om onszelf te verdedigen toen we in oorlog waren met Iran en
toen de zionistische entiteit (Israël. red) ons bedreigde'', citeerde de televisiezender Saddam
Hoessein.
(Bron: ANP)