Kamer gaat megaprojecten onderzoeken

De Tweede Kamer gaat onderzoeken hoe grote projecten, zoals de hogesnelheidslijn van Amsterdam naar Parijs en de Betuweroute, financieel beter binnen de perken gehouden kunnen worden. Een meerderheid is voorstander van een dergelijk breed onderzoek. Alleen de SP, GroenLinks en de SGP willen een parlementaire enquête naar de Betuweroute.

Dat bleek woensdag na de publicatie van een rapport van de Algemene Rekenkamer over de reservering van 985 miljoen euro die de vorige minister De Boer van Verkeer en Waterstaat vorig jaar plots in zijn begroting opnam voor de financiële risico's van de megaprojecten HSL-Zuid en Betuweroute.

De precieze vorm van het parlementaire onderzoek is nog onduidelijk. De Kamer wil er in ieder geval ook goede voorbeelden bij betrekken, zoals de aanleg van de Westerscheldetunnel die netjes binnen de kasboekjes is gebleven. CDA'er Van Haersma Buma vindt dat een onderzoeksgroep een 'toetsingskader' moet opstellen op basis waarvan financiële risico's bij megaprojecten in kaart gebracht kunnen worden. D66-Kamerlid Van der Ham hoopt dat het onderzoek vooral betere ramingsmethodes oplevert. Zijn VVD-collega Hofstra voorziet een "werkgroepje" die de beheersbaarheid van megaprojecten onder de loep gaat nemen.

PvdA-Kamerlid Dijksma vindt dat het onderzoek er toe moet leiden dat fouten bij grote projecten in de toekomst vermeden worden, zodat de kosten niet de pan uit rijzen zoals bij de Betuweroute en de HSL-Zuid. Ook de LPF is voorstander van een breed onderzoek naar megaprojecten, zodat "megablunders als de Betuweroute in de toekomst voorkomen worden", aldus LPF-Kamerlid Hermans.

De Kamer wachtte eerder dit jaar bewust met het instellen van een parlementair onderzoek, omdat de Rekenkamer het 'risicomiljard' aan het onderzoeken was. Die Rekenkamer constateert woensdag dat de informatievoorziening over de reservering voor de risico's "onvolledig en daardoor onvoldoende inzichtelijk" was.

Het ministerie lichtte het bedrag op prinsjesdag bewust niet toe, omdat het bedrijfsleven daar munt uit zou kunnen slaan. Volgens de Rekenkamer kan de Kamer door die onduidelijkheid haar 'budgetrecht' niet goed uitvoeren. De kersverse minister Peijs van Verkeer en Waterstaat, blijft er echter bij dat niet alle informatie over financiële risico's bij megaprojecten openbaar moet zijn. "De Rekenkamer vindt openheid belangrijker dan de prijs. Ik vind dat de marktsituatie deze opvatting nietaltijd toelaat", reageerde de bewindsvrouw.

Een woordvoerder van de Rekenkamer benadrukt in een reactie op de uitlatingen van Peijs dat ook de Rekenkamer erkent dat gevoelige informatie niet altijd openbaar kan worden gemaakt. "Daarom hebben wij juist aanbevolen dat ze van te voren goede afspraken moet maken met de Tweede Kamer over het geven van vertrouwelijke informatie en niet achteraf, zoals in dit geval is gebeurd." Peijs gaf woensdag al aan dergelijke afspraken te willen maken. Ook veel fracties dringen aan op een betere balans tussen openheid en geheime informatie.

De minister geeft toe dat de risicoreservering minder hoog geweest zou zijn als in het verleden betere contracten zouden zijn gesloten voor de HSL-Zuid en de Betuwelijn. In de toekomst wil het ministerie bij dergelijke projecten daarom altijd van te voren een "grondige risicoanalyse" maken, zodat die bij de besluitvorming in de Tweede Kamer kan worden meegewogen.

Overigens constateert de Rekenkamer dat de risicoreservering niet strijdig is met de wet en dat het bedrag van 985 miljoen euro "verdedigbaar" is, maar niet goed onderbouwd. De onderzoekers denken dat er vrijwel zeker 800 miljoen euro van dit bedrag nodig is.

"Als alle thans bekende risico's zich maximaal gunstig ontwikkelen" kunnen de kosten oplopen naar 1,4 miljard euro, een half miljard meer dan de risicoreservering. Toenmalig minister De Boer gaf eerder al aan dat waarschijnlijk het meeste geld uit de risicopot daadwerkelijk nodig is.

(bron: ANP)