Politieke chaos Oekraïne compleet

Het Oekraïense parlement heeft de regering van premier Viktor Janoekovitsj woensdag naar huis gestemd. Na een mislukte poging haalde een motie van de oppositie alsnog genoeg stemmen om de pro-Russische regering aan de kant te schuiven. Een zogenoemde regering van nationaal vertrouwen moet het huidige kabinet gaan vervangen.

Met de ingrijpende stemming lijkt de politieke chaos in het Oost-Europese land niet meer te overzien. De oppositie ziet de verdringing van Janoekovitsj als de sleutel tot een einde aan de politieke crisis, die het land sinds de omstreden presidentsverkiezingen van 21 november in zijn greep houdt.

"Dit is een overwinning, niet alleen voor de oppositie, maar voor het gehele Oekraïense volk", aldus parlementslid Roman Zvaritjs, een aanhanger van oppositieleider Viktor Joesjtsjenko. In de motie trok het parlement de steun voor het regeringsbeleid, dat het in maart nog had goedgekeurd, weer in. De stemming vond plaats in het geheim, zodat de 450 afgevaardigden vrijuit een keuze konden maken.

Tijdens een debat die aan de motie voorgafging liepen de emoties hoog op. De parlementariërs werden nog eens extra onder druk gezet, doordat buiten het gebouw tienduizenden aanhangers van Joesjtsjenko betoogden voor een afzetting van de regering. Uiteindelijk schaarden zich 229 afgevaardigden achter de motie, een nipte meerderheid van drie stemmen.

Alleen president Leonid Koetsjma kan het besluit nog teniet doen. Als hij over de motie een veto uitspreekt, is er in het parlement vervolgens een tweederde meerderheid (of 301 stemmen) nodig om de regering alsnog naar huis te sturen.

Janoekovitsj, die zou zijn geveld door hoge koorts, bevindt zich in een diepgaand conflict met Joesjtsjenko over de uitslag van de presidentsverkiezingen. De kiescommissie riep de premier vorige week uit tot winnaar, maar de westers georiënteerde Joesjtsjenko stelt dat de overwinning hem door massale fraude is ontstolen. Hij wordt daarin gesteund door buitenlandse waarnemers.

Temidden van de chaos is een hoge afvaardiging van buitenlandse bemiddelaars in Kiev om een ultieme poging te doen de politieke crisis te bezweren. Onderhandelaars van de EU en Rusland proberen de twee aartsrivalen tijdens een rondetafelgesprek weer bijeen te brengen.

Een eerste poging van bemiddelaars, vorige week, leverde niet de gehoopte doorbraak op. De buitenlandcoördinator van de Europese Unie, Javier Solana, de Poolse en Litouwse presidenten Aleksander Kwasniewski en Valdas Adamkus en de Russische parlementsvoorzitter Boris Gryzlov hopen woensdagmiddag beide partijen weer tot overleg te bewegen.

De oppositie zette het conflict dinsdag op scherp door onderhandelingen met de regering af te breken. Volgens medewerkers van Joesjtsjenko was er geen serieuze dialoog met de regering mogelijk.

Leiders van de oppositie riepen alle aanhangers op zich te mobiliseren, nadat er in een spoed-zitting van het parlement dinsdag nog onvoldoende steun was gebleken voor een motie van wantrouwen.

Ook heeft de oppositie een nieuw cordon rond de kantoren van de regering gelegd. Aanhangers van Joesjtsjenko scandeerden de naam van de liberale presidentskandidaat en verhinderden ambtenaren de toegang tot het regeringsgebouw in het hartje van Kiev.

Ondertussen buigt het Oekraïense hooggerechtshof zich voor de derde dag op rij over de omstreden verkiezingsuitslag. Geruchten doen de ronde dat het hof mogelijk woensdag al met een uitspraak komt. Als het in het voordeel van de oppositie oordeelt, moet de kiescommissie de overwinning van Janoekovitsj terugdraaien. Het kan dan besluiten dat de tweede verkiezings-ronde over moet, of dat er volledige nieuwe verkiezingen moeten komen.

President Koetsjma sprak zich woensdagochtend uit voor die tweede keuze. Een nieuwe ronde tussen alleen de beide kemphanen, zoals de oppositie eerder had geëist, is een "farce", aldus het staatshoofd. "Waar ter wereld hebben ze nu een derde verkiezingsronde?", stelde Koetsjma. Volgens hem gaat zo'n extra ronde in tegen de grondwet.

De dagenlange demonstraties hebben de economie in de Oekraïense hoofdstad vrijwel lam gelegd. Vele Oekraïeners zijn naar de bank gegaan om hun spaargeld op te halen. Zij vrezen dat de gespannen politieke toestand uitmondt in een economische crisis en een waarde-vermindering van de Oekraïense munt, de hrina.

(Bron: ANP)