‘Vincent van Gogh sneed niet zelf oor af’
5 mei 09
Vincent van Gogh verloor zijn oor in een gevecht met Paul Gauguin, beweren de Duitse historici Hans Kaufmann en Rita Wildegans in hun boek Van Goghs Ohr.
Ruzie
Algemeen wordt aangenomen dat de depressieve Van Gogh op 23 december 1888 zijn oor met een scheermes afsneed na een ruzie met Gauguin. Maar de kunsthistorici Hans Kaufmann en Rita Wildegans herlazen gedurende tien jaar politierapporten, getuigenverklaringen en brieven van Van Gogh en Gauguin. Volgens hen was Paul Gauguin van plan het Gele Huis in Arles na een verblijf van twee maanden te verlaten. Van Gogh liep hem boos achterna de straat op; daarop ontstond een ruzie en Gauguin haalde uit met zijn degen en sloeg Van Gogh’s oor af.
Zwijgen
Ze zouden daarna samen hebben afgesproken om hierover te zwijgen. Gauguin om vervolging te voorkomen en Van Gogh om zijn vriend niet te verliezen. Vervolgens gaf Van Gogh zijn oor aan een prostituee en keerde huiswaarts. Daar vond de politie hem de volgende dag.
De Duitse kunstwetenschappers noemen hun theorie 'logisch'. Voor een van hun argumenten baseren ze zich op de laatste brief van Van Gogh aan Gauguin. Daarin schreef hij: "Jij bent stil, ik zal het ook zijn." Ook in brieven aan zijn broer Theo zien de wetenschappers impliciete verwijzingen naar het incident.
Het oor
Het Van Gogh Museum gelooft niets van de nieuwe theorie. Op de website van het museum staat: “Op de avond van 23 december gaat het mis. Er vindt een drama plaats in de woning aan de Place Lamartine 2 waarvan de ware toedracht tot op heden nog steeds niet precies bekend is. Volgens Gauguins versie van het verhaal snijdt Van Gogh zichzelf in een vlaag van razernij een stuk van zijn oor af en brengt het naar een prostituee in een belendend bordeel. Gauguin vlucht naar Parijs, nadat hij Theo via een telegram van het drama op de hoogte heeft gesteld.”
“Van Gogh wordt opgenomen in het ziekenhuis van Arles. Op 7 januari keert hij terug naar het Gele Huis. Hij is diep teleurgesteld dat Gauguin zonder een woord is vertrokken. Als Van Gogh weer in staat is om te schilderen, portretteert hij zichzelf met zijn hoofd in het verband.”
In NOVA vanavond een gesprek met Hans Kaufmann, een van de Duitse wetenschappers.