Het IJzeren Gordijn (3): Grüss Gott und Guten Tag

In het Beierse dorp Mödlareuth weten ze alles van de Koude Oorlog. Er wonen 52 mensen en de ene helft woonde vroeger in Oost-Duitsland en de andere helft in West-Duitsland. Vanuit het oosten mocht je niet naar het westen zwaaien of roepen. Vanuit het westen zwaaiden ze niet naar het oosten om niet te provoceren.

DDR-soldaten
We zijn op bezoek bij Karin Mergner. Ze is boerin en heeft nog steeds een stuk van de muur in haar achtertuin. Jarenlang keken de DDR-soldaten vanuit een wachttorentje in haar woonkamer; jarenlang kon ze niet naar een oude schoolvriendin aan de andere kant van de muur.


Verslaggever Dieuwke van Ooij en Karin Mergner

Hekwerken en mijnenvelden
Ze kan al twintig jaar zonder problemen de grens over en toch is het net alsof de muur gisteren is gevallen, zo levendig kan ze ons beschrijven hoe het toen was. De muur was in werkelijkheid niet alleen een muur maar ook nog een aantal hekwerken met mijnenvelden ertussen. Als een konijn of een hert per ongeluk op zo'n mijn trapte, hoorde je een enorme explosie. Maar ook daaraan was ze gewend.

George Bush sr.
Het is in haar dorp, dat de oud-president George Bush sr. op het idee kwam dat het tijd werd om een einde te maken aan de koude oorlog. Midden in de winter van 1983 landde de helicopter van de toenmalige Amerikaanse vice-president in een sneeuwstorm midden aan de westkant van het gedeelde dorp Mödlareuth. Karin Mergner was erbij en laat ons de foto's zien. Bush hield zelfs een toespraakje aan de grens dat mevrouw Mergner niet kon verstaan maar waarin ze wel de woorden ''Little Berlin'' en ''Ich bin ein Mödlareuther'' hoorde.

Bodemversterking
Ze laat ons zie hoe haar zoon van een leger-Trabant een cabrioletje maakt waarmee de familie in de zomer door de omgeving rijdt. Het is niet het enige wat de boerderij heeft overgehouden aan de DDR. Overal worden stukken muur gebruikt om de bodem te versterken of om tijdelijke afrasteringen te maken.


Cameraman Peter Havermans hakt een souvenir uit de resten van de muur die rondslingeren op het erf van de familie Mergner

Grüss Gott und Guten Tag
Ik vraag Karin Mergner of de 52 bewoners van haar dorp de afgelopen jaren wel dichter bij elkaar zijn gekomen dan in de jaren daarvoor. Ze reageert als door een wesp gestoken: "Iedereen wil graag geloven dat er ook na de val van de muur een breuk is gebleven in deze gemeenschap. Dat is een leugen. We vieren tegenwoordig alles samen, we gaan zelfs af en toe samen naar de kerk.'' Maar is er dan geen enkel verschil tegenwoordig? Dan komt er een lach op het gezicht van de boerin: "Ja natuurlijk! Ik begroet iedereen met Grüss Gott. Mijn buurvrouw aan de andere kant van de muur zegt altijd 'Guten Tag'!''

Weiss Wurst
De Oostduitse buurvrouw bevestigt het verschil en wil er zelfs nog wel een aan toevoegen: "Hier eten we Thuringse braadworst en aan de andere kant houden ze het op Beierse Weiss Wurst. Ze woont hooguit 50 meter bij mevrouw Mergner vandaan.

Wat wil je in een dorp met 52 inwoners dat nog steeds twee burgemeesters heeft en twee verschillende postcodes. Dan blijf je blijkbaar ook hechten aan de eigen eetgewoontes. Dat blijft nog wel honderd jaar zo als ik de bewoners van Mödlareuth moet geloven. Auf Wiedersehen Duitsland! Morgen gaan we op weg naar het Hongaarse stadje Sopron waar het einde van het IJzeren Gordijn in gang werd gezet. Met een uit de hand gelopen picknick.

Lees ook het eerste en tweede blog van Dieuwke van Ooij.

Tags:

zomerserie,

Oost-Duitsland,

West-Duitsland,

IJzeren Gordijn,

Dieuwke van Ooij